Tiroid bezi, boynun ön kısmında bulunan ve vücudun enerji kullanımını etkileyen hormonları üreten bir bezdir. Tiroid hormonlarının gereğinden az veya fazla üretilmesi, farklı organ ve sistemleri etkileyebilir. Tiroid hastalıkları bazen belirgin yakınmalara yol açarken bazen yalnızca kan testlerinde fark edilebilir.
Tiroid bezinin az çalışması
Tiroid hormonlarının yetersiz üretildiği duruma hipotiroidi denir. Hashimoto tiroiditi, hipotiroidinin sık görülen nedenlerinden biridir. Yorgunluk, üşüme, kabızlık, cilt kuruluğu, halsizlik ve kilo artışı görülebilir. Ancak bu yakınmalar başka durumlarda da ortaya çıkabileceği için yalnızca belirtilere bakılarak tanı konulamaz.
Tiroid nodülü ve guatr
Tiroid bezinde büyüme veya nodül saptanması, her zaman hormonların bozuk olduğu ya da ciddi bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez. Nodüllerin değerlendirilmesinde muayene ve kan testlerinin yanında, gerekli görülen durumlarda ultrason kullanılır. İnce iğne biyopsisi ise nodülün özelliklerine göre seçilmiş durumlarda gündeme gelir; her nodüle biyopsi yapılması gerekmez.
Tanı nasıl konur?
Değerlendirmede genellikle ilk olarak TSH ölçülür. Sonuca ve klinik duruma göre serbest T4, bazen serbest T3 ve tiroid antikorları istenebilir. Ultrason, özellikle nodül veya bezde yapısal değişiklik şüphesinde kullanılır. Test sonuçları; belirtiler, kullanılan ilaçlar ve kişinin diğer özellikleriyle birlikte değerlendirilir.
Takip ve tedavi
Tedavi ve takip planı, tiroid hastalığının türüne ve laboratuvar bulgularına göre belirlenir. Bazı durumlarda düzenli kan testi takibi yeterli olabilir; bazı durumlarda ilaç veya başka tedavi seçenekleri değerlendirilir. Tiroid ilacı, hormon ya da iyot içeren ürünler hekim önerisi olmadan başlanmamalı veya değiştirilmemelidir.Gebelik, gebelik planı ve bazı eşlik eden hastalıklar değerlendirme ve takip yaklaşımını etkileyebilir. Bu durumlarda hekimle görüşmek önemlidir.Boyunda giderek büyüyen şişlik, yutma veya nefes alma güçlüğü ya da kalıcı ses kısıklığı varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Çarpıntıya göğüs ağrısı veya bayılma eşlik ederse acil değerlendirme gerekir.
Kaynaklar