Guatr, tiroid bezinin normalden büyük olmasıdır. Tiroid bezinin büyümesi tek başına hormonların fazla veya az üretildiğini göstermez. Guatrı olan kişilerde tiroid hormonları yüksek, düşük ya da normal olabilir. Bu nedenle büyümenin nedeni ve tiroidin çalışma durumu birlikte değerlendirilir.
Guatrın nedenleri nelerdir?
Guatr farklı nedenlerle gelişebilir. Hashimoto tiroiditi ve Graves hastalığı gibi otoimmün tiroid hastalıkları, tiroid nodülleri ve bazı ilaçlar olası nedenler arasındadır. İyot eksikliği de tiroid büyümesine yol açabilir; ancak nedenler ülkeye ve kişinin koşullarına göre değişir.
Guatr belirtileri nelerdir?
Guatr bazen yalnızca boynun ön tarafında şişlik olarak fark edilir ve başka belirti oluşturmaz. Tiroid hormonları fazla veya az çalışıyorsa çarpıntı, titreme, kilo değişikliği, halsizlik ya da üşüme gibi belirtiler eşlik edebilir.
Tiroid bezi belirgin büyüdüğünde çevre dokulara bası yapabilir. Yutma güçlüğü, nefes alırken zorlanma, öksürük veya ses değişikliği görülebilir.
Guatr nasıl değerlendirilir?
Hekim boyun muayenesi yapar ve tiroidin çalışma durumunu değerlendirmek için TSH ile serbest T4 gibi kan testleri isteyebilir. Tiroid ultrasonu bezin boyutunu, yapısını ve varsa nodülleri gösterir. Ultrason bulguları ve diğer değerlendirme sonuçlarına göre bazı nodüllerden ince iğne biyopsisi gerekebilir; her guatrda biyopsi yapılması gerekmez.
Guatrın varlığı tek başına kanser olduğu anlamına gelmez. Nodül saptanırsa değerlendirme ve takip, ultrason özellikleri ve klinik bulgulara göre planlanır.
Guatr tedavisi nasıl planlanır?
Tedavi, guatrın nedenine, tiroid hormon düzeylerine ve büyümenin şikâyet oluşturup oluşturmadığına göre belirlenir. Belirti vermeyen ve önemli bir risk taşımayan bazı guatrlar düzenli takip edilebilir. Tiroid hormon bozukluğu varsa buna yönelik tedavi planlanır. Büyük guatrın nefes alma veya yutma güçlüğüne yol açması gibi durumlarda farklı tedavi seçenekleri, gerektiğinde cerrahi değerlendirme gündeme gelebilir.
İyot içeren takviyeleri veya tiroid ilaçlarını kendi kendinize kullanmayın. İyot gereksinimi ve tedavi kararı kişiye göre değerlendirilmelidir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Boynun ön kısmında yeni bir şişlik fark ederseniz değerlendirme için hekiminize başvurun. Şişlikle birlikte nefes alma veya yutma güçlüğü gelişirse gecikmeden tıbbi yardım alın.
Kaynaklar
- American Thyroid Association – Guatr
- MedlinePlus – Basit guatr
- NIDDK – Tiroid testleri ve görüntüleme
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık sorunlarınızla ilgili değerlendirme için hekiminize başvurunuz.