Ülseratif kolit, kalın bağırsağın iç yüzeyinde iltihap ve yaralara yol açabilen kronik bir inflamatuvar bağırsak hastalığıdır. Genellikle rektumdan başlayarak kalın bağırsak boyunca kesintisiz şekilde ilerleyebilir. Hastalık belirtilerin arttığı alevlenme dönemleri ve şikâyetlerin azaldığı remisyon dönemleriyle seyredebilir.
Ülseratif kolit belirtileri nelerdir?
Belirtiler hastalığın tuttuğu bölgeye ve iltihabın şiddetine göre değişebilir. Sık görülen belirtiler şunlardır:
- İshal ve dışkılama sıklığında artış
- Dışkıda kan veya makattan kanama
- Karın ağrısı ve kramplar
- Ani dışkılama ihtiyacı ve tuvalete yetişememe hissi
- Bağırsak boş olsa bile dışkılama ihtiyacı duyma
- Dışkıda mukus
Hastalık daha şiddetli seyrettiğinde halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş veya kansızlık da görülebilir. Belirtiler bazen azalabilir, ardından tekrar alevlenebilir.
Ülseratif kolitin nedeni nedir?
Ülseratif kolitin kesin nedeni bilinmemektedir. Bağışıklık sisteminin bağırsak dokusuna verdiği yanıt, genetik özellikler, bağırsak mikrobiyotası ve çevresel etkenlerin hastalığın gelişiminde rol oynayabileceği düşünülmektedir. Ülseratif kolit bulaşıcı bir hastalık değildir.
Ülseratif kolit tanısı nasıl konur?
Tanı; belirtilerin ve sağlık öyküsünün değerlendirilmesi, muayene ve uygun testlerin birlikte ele alınmasıyla konur. Benzer yakınmalara yol açabilecek enfeksiyonlar ve diğer bağırsak hastalıkları da değerlendirilir.
- Kan testleri: Kansızlık, iltihap ve genel sağlık durumuyla ilgili bulguları değerlendirmeye yardımcı olur.
- Dışkı testleri: Enfeksiyonları araştırmak ve bağırsaktaki iltihapla ilişkili bulguları değerlendirmek için istenebilir.
- Endoskopi ve biyopsi: Kalın bağırsağın iç yüzeyini incelemek, hastalığın yaygınlığını değerlendirmek ve doku örneği almak için kullanılabilir.
Hangi testlerin gerekli olduğuna hekim; belirtilere, muayeneye ve önceki test sonuçlarına göre karar verir.
Ülseratif kolit nasıl tedavi edilir?
Tedavi, hastalığın yaygınlığına ve şiddetine göre kişiye özel planlanır. Amaç iltihabı kontrol altına almak, belirtileri düzeltmek ve remisyonun sürmesine yardımcı olmaktır. Tedavide farklı ilaç grupları kullanılabilir; uygun seçenek ve takip planı gastroenteroloji hekimi tarafından belirlenir.
Kortikosteroidler bazı alevlenmelerde kullanılabilse de uzun süreli idame tedavisi amacıyla tercih edilmez. İlaçlar hekime danışılmadan kesilmemeli veya değiştirilmemelidir. İlaçlarla kontrol sağlanamayan durumlarda ya da belirli komplikasyonlarda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.
Beslenme ve günlük yaşam
Ülseratif kolitte herkes için geçerli tek bir beslenme listesi yoktur. Bazı yiyecekler kişisel yakınmaları artırabilir; bu nedenle belirtilerle beslenme arasındaki ilişki takip edilebilir. Gereksiz ve uzun süreli kısıtlayıcı diyetler besin eksikliklerine yol açabileceğinden, belirgin beslenme değişikliklerini hekim veya diyetisyenle değerlendirin.
Düzenli takip önemlidir. Hastalığın yaygınlığı ve süresi gibi kişisel etkenlere göre hekim bağırsak kanseri taraması için kolonoskopi planlayabilir.
Ne zaman acil değerlendirme gerekir?
Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, karında belirgin şişlik, yüksek ateş, yoğun kanama, tekrarlayan kusma ya da sıvı kaybı belirtileri ortaya çıkarsa gecikmeden tıbbi yardım alın. Kanlı ishal veya yeni başlayan bağırsak yakınmaları varsa değerlendirme için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
- NIDDK – Ülseratif kolit hakkında genel bilgiler
- NIDDK – Belirtiler ve olası nedenler
- NIDDK – Tanı süreci
- NIDDK – Tedavi seçenekleri
- Crohn’s & Colitis Foundation – Belirtiler
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık sorunlarınızla ilgili değerlendirme için hekiminize başvurunuz.