Koruyucu sağlık, hastalıkların ortaya çıkma riskini azaltmayı ve bazı hastalıkların erken dönemde fark edilmesini amaçlayan uygulamaları kapsar. Herkes için aynı kontrol ve test programı uygun olmayabilir. Yaş, sağlık geçmişi, aile öyküsü ve kişisel riskler değerlendirilerek bir takip planı oluşturulur.
Günlük yaşam alışkanlıkları
Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllara yer veren dengeli bir beslenme düzeni; düzenli fiziksel aktivite ve tütün ürünlerinden uzak durmak sağlığın korunmasına katkı sağlayabilir. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite önerir; kişinin sağlık durumu ve kapasitesi bu hedefi etkileyebilir.
Düzenli sağlık değerlendirmesi
Kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol gibi ölçümlerin ne zaman yapılacağı kişisel risklere göre belirlenir. Herhangi bir yakınma veya risk yokken çok sayıda testi gelişigüzel yaptırmak her zaman yarar sağlamayabilir. Testlerin hekim değerlendirmesiyle planlanması ve sonuçların birlikte yorumlanması önemlidir.
Kanser taramaları
Kanser taramaları belirli yaş ve risk gruplarına yöneliktir. Türkiye’de meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserleri için ulusal tarama programları yürütülmektedir. Uygun tarama yöntemi ve zamanı için Sağlık Bakanlığının güncel programı veya bir sağlık kuruluşundan bilgi alınmalıdır.
Aşılar ve kişiye özel korunma
Aşı gereksinimleri yaşa, sağlık durumuna ve özel risklere göre değişebilir. Kronik hastalığı olanlar, gebeler ve ileri yaştaki kişiler için uygun aşıların hekimle değerlendirilmesi yararlı olur. Vitamin, mineral veya başka destek ürünlerinin gerekli olup olmadığı da kişisel değerlendirmeyle belirlenmelidir.
Ne zaman sağlık kuruluşuna başvurmalı?
Yeni başlayan, devam eden veya günlük yaşamı etkileyen belirtiler varsa değerlendirme için sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Koruyucu sağlık yaklaşımı, belirtileri göz ardı etmek ya da gerekli incelemeleri ertelemek anlamına gelmez.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık sorunlarınızla ilgili değerlendirme için hekiminize başvurunuz.
Kaynaklar